Funkcje Programu X-CuT do Optymalizacji Rozkroju 1D

X-CuT to optymalizator rozkroju 1D — oblicza jak pociąć dostępny surowiec (np. pręty, rury, profile), by zmarnować jak najmniej materiału.

X-CuT ver. 6.0 · Chrome, Edge, Safari · Windows / macOS / Android

Zanim uruchomisz obliczenia, uzupełnij listę dostępnych surowców. To pręty, rury, belki drewniane lub inne profile, z których program będzie wycinał zamówione odcinki.

X-CuT optymalizator rozkroju 1D — panel główny programu z tabelą materiałów i odcinków ↑ Kliknij, aby powiększyć — panel główny programu

Jak dodać materiał

  1. Kliknij przycisk „Dodaj materiał” — pojawi się nowy wiersz w tabeli.
  2. Wpisz Długość (mm) — pełna długość jednej sztuki surowca bazowego.
  3. Wpisz Stan (szt.) — ile sztuk tego materiału masz do dyspozycji.
  4. Opcjonalnie podaj Nazwę materiału — ułatwia identyfikację w zleceniu produkcyjnym.
  5. Jeśli pracujesz z wieloma różnymi surowcami — wypełnij też pole INDEX (patrz ramka poniżej).
  6. Powtórz kroki 1–5 dla każdego rodzaju materiału.
Czym jest pole INDEX? INDEX to identyfikator łączący materiał z odcinkami do wycięcia — program wie, że odcinek z INDEX = 1 ma być wycięty z materiału, który też ma INDEX = 1. Jeden rodzaj materiału: zostaw INDEX puste — program sam przypisze wszystkie odcinki. Wiele rodzajów materiału: wpisz unikalną wartość (np. 1, 2 lub A, B) w tabeli materiałów i w tabeli odcinków — program połączy je ze sobą.
💡 Materiały możesz wczytać z pliku CSV, XLSX lub JSON — bez ręcznego wpisywania. Szczegóły w sekcji IV. Import i export.
 

Tryb pobierania materiału

Wybierasz go w Ustawieniach (przycisk nad tabelą materiałów):
  • Automatyczny — program sam wybiera optymalne długości surowca z listy.
  • Wg kolejności na liście — surowiec pobierany jest od pozycji 1 w dół; przydatny, gdy chcesz ustalić priorytet materiałów.

Parametry optymalizacji dopasowujesz do wymagań technologicznych. Znajdziesz je bezpośrednio pod tabelą odcinków.

Parametry optymalizacji rozkroju w programie X-CuT — przyciski Oblicz i Eksport ↑ Kliknij, aby powiększyć — parametry optymalizacji i przyciski akcji
Parametr Opis
Grubość cięcia (mm) Szerokość materiału usuwanego przez piłę lub laser przy każdym cięciu. Wpisz wartość zgodną ze specyfikacją Twojego urządzenia tnącego.
Minimalny odpad (mm) Najkrótszy dopuszczalny odcinek resztki na końcu surowca. Wartość 0 dopuszcza dowolną resztkę. Wartość >0 eliminuje układy z resztkami krótszymi niż podana wartość.
Odpad użytkowy (mm) Minimalna długość resztki, która kwalifikuje się do ponownego użycia. Resztki dłuższe → odpad użytkowy; krótsze → odpad nieużytkowy.
Przytnij krawędź (opcjonalne) Wartość odcinana z końca każdej sztangi przed właściwym rozkrojem (np. wyrównanie, odrzut czoła). Pamiętaj: wartość obejmuje też grubość cięcia.
W drugiej tabeli programu wpisujesz, jakich odcinków potrzebujesz. Program dobierze rozkrój tak, by wyciąć je jak najoszczędniej.

Jak dodać odcinki

  1. Kliknij „Dodaj odcinek” — pojawi się nowy wiersz.
  2. Wpisz Długość (mm) — długość jednego odcinka do wycięcia.
  3. Wpisz Ilość (szt.) — ile sztuk tego odcinka potrzebujesz.
  4. Opcjonalnie podaj Nazwę odcinka — pojawi się na etykietach QR i w zleceniu produkcyjnym.
  5. Jeśli używasz wielu materiałów — wpisz INDEX odpowiadający materiałowi, z którego ma być wycięty ten odcinek.
Pamiętaj o INDEX! Jeśli w tabeli materiałów masz wpisane wartości INDEX, koniecznie uzupełnij je też tutaj. Odcinki z inną wartością INDEX aniżeli w tabeli materiałów, nie zostaną przypisane do żadnego materiału.
💡 Masz dużo pozycji? Zaimportuj odcinki z pliku XLSX, CSV lub JSON zamiast wpisywać ręcznie — szczegóły w sekcji IV. Import i export.

X-CuT obsługuje import i export danych w trzech formatach. Możesz przenosić zarówno listę materiałów, jak i listę odcinków do wycięcia.

CSV
Kompatybilny z Excel, LibreOffice Calc i większością systemów ERP
XLSX
Natywny format Microsoft Excel z obsługą wielu arkuszy
JSON
Pełny zapis stanu projektu: materiały, odcinki i ustawienia razem

Import danych

  1. Kliknij przycisk „Importuj” pod odpowiednią tabelą.
  2. Wybierz format pliku (CSV, XLSX lub JSON).
  3. Wskaż plik na dysku — dane zostaną wczytane do tabeli.
 

Export danych

  1. Kliknij przycisk „Eksportuj” pod tabelą materiałów lub odcinków.
  2. Wybierz format i pobierz plik.
💡 Przed pierwszym importem wykonaj próbny eksport pustej tabeli — otrzymasz plik z poprawną strukturą kolumn, który możesz uzupełnić własnymi danymi i ponownie zaimportować.

Gdy masz już uzupełnione obie tabele (materiały i odcinki) oraz skonfigurowane parametry, możesz uruchomić obliczenia jednym kliknięciem.

  1. Sprawdź, czy wszystkie niezbędne pola są wypełnione (długość i stan materiału > 0; długość i ilość odcinków > 0).
  2. Kliknij duży przycisk „OBLICZ”.
  3. Program przeszuka możliwe układy rozkroju i wybierze optymalny — minimalizując odpad materiałowy.
  4. Po chwili poniżej pojawią się wyniki — przejdź do sekcji VI, aby dowiedzieć się, jak je odczytać.
⚠ Jeśli po kliknięciu OBLICZ wyniki się nie pojawiają, sprawdź: czy każdy materiał ma podaną długość i stan > 0, czy każdy odcinek ma długość i ilość > 0, a w przypadku pracy z wieloma materiałami — czy wartości INDEX w obu tabelach są zgodne.

Po obliczeniu program wyświetla kompletne zlecenie produkcyjne. Składa się ono z kilku części, gotowych do wydruku lub dalszego eksportu.

Wyniki optymalizacji rozkroju w X-CuT — konfiguracje odcinków i zestawienie materiałowe z odpadami ↑ Kliknij, aby powiększyć — widok wyników optymalizacji
Element wyników Co zawiera
Specyfikacja odcinków Lista wszystkich wycinanych odcinków z ilościami — gotowa do weryfikacji przed produkcją.
Zestawienie materiałowe Ile sztuk surowca zostanie zużyte, odpad użytkowy i nieużytkowy, skuteczność optymalizacji (%).
Konfiguracje odcinków Wizualizacja rozkroju każdej sztangi z zaznaczonymi miejscami cięć i długościami poszczególnych odcinków.
Jak odczytać wskaźniki odpadu? Odpad użytkowy — resztka wystarczająco długa do ponownego użycia (zdefiniowana w parametrach). Odpad nieużytkowy — resztka zbyt krótka do ponownego użycia. Niebieska linia na końcu konfiguracji — oznacza konieczność ścięcia lub szlifu krawędzi o wartości ≤ rzaz. Możesz tego uniknąć, ustawiając odpowiednio parametr „Minimalny odpad”.
 

Co możesz zrobić z wynikami

  • Wydrukuj zlecenie produkcyjne bezpośrednio z przeglądarki.
  • Eksportuj do XLSX, CSV lub JSON.
  • Wygeneruj plik DXF dla systemów CAD lub program G-Code dla maszyny CNC — szczegóły w sekcji IX.
  • Drukuj etykiety QR dla każdego odcinka — szczegóły w sekcji VIII.
Wizualizacja konfiguracji odcinków do wycięcia w X-CuT z etykietami QR i oznaczeniem cięć ↑ Kliknij, aby powiększyć — wizualizacja konfiguracji odcinków
✦ Funkcja Kosztorys automatycznie wylicza wartość zużytego materiału oraz koszt cięcia — bez konieczności ręcznych wyliczeń.

Po wykonaniu optymalizacji program generuje tabelę kosztorysu z podsumowaniem kosztów dla każdego indeksu materiałowego. Wystarczy podać cenę — resztą zajmie się program.

Ustawienia kosztorysu w X-CuT — wycena materiału i kosztu cięcia przy wielu rodzajach surowca ↑ Kliknij, aby powiększyć — okno ustawień programu

Jak aktywować Kosztorys

  1. Kliknij przycisk „Ustawienia” nad tabelą materiałów.
  2. Włącz przełącznik „Kosztorys (wycena materiału)”.
  3. W tabeli materiałów pojawią się dwie nowe kolumny: Cena (/m) i Cena (/cięcie).
  4. Zaznacz checkbox przy wybranym materiale i wpisz cenę w odpowiedniej kolumnie.
  5. Wybierz walutę z listy rozwijanej w prawym górnym rogu sekcji materiałów (PLN, EUR, USD…).
  6. Kliknij „OBLICZ” — pod zestawieniem materiałowym pojawi się tabela kosztorysu.
 
Kolumna Co wpisać Co program wyliczy
Cena (/m) Koszt materiału za metr bieżący Wartość zużytego materiału + koszt odpadów nieużytkowych dla każdego indeksu (rodzaju surowca)
Cena (/cięcie) Koszt jednostkowy jednego cięcia (stawka maszyny lub usługi) Cena × łączna liczba cięć dla danego materiału
Zestawienie materiałowe w X-CuT z kosztorysem — wartość zużytego materiału i całkowity koszt cięcia ↑ Kliknij, aby powiększyć — zestawienie materiałowe i tabela kosztorysu

X-CuT generuje etykiety z kodem QR dla każdego wycięcia i każdej resztki użytkowej. Ułatwiają identyfikację i śledzenie materiałów na hali produkcyjnej lub w magazynie.

Jak wydrukować etykiety

  1. Po optymalizacji przejdź do sekcji Konfiguracje odcinków.
  2. W każdej konfiguracji rozkroju znajdziesz przyciski z wymiarem i ilością, np. 600 x9.
  3. Kliknij wybrany przycisk — otworzy się podgląd etykiet do wydruku.
  4. Wydrukuj etykiety.
Co zawiera etykieta? Kod QR z zakodowanymi danymi odcinka (format: #index#nazwa#długość), czytelnie wypisany wymiar w mm oraz nazwy surowca (przy odpadzie użytkowym) lub odcinka. Zeskanowany kod QR etykiety, może automatycznie dodać surowiec do listy w programie.
💡 Etykiety można też generować dla materiałów magazynowych — bez konieczności wykonywania optymalizacji — korzystając z przycisku Etykietowanie w panelu akcji.

X-CuT może wygenerować gotowy program dla maszyny CNC lub plik DXF dla systemu CAD — bezpośrednio po optymalizacji, bez dodatkowego oprogramowania.

Okno generowania G-code w X-CuT — wybór postprocesora CNC: TRUMPF TruLaser Tube, Fanuc, Mach3, Heidenhain ↑ Kliknij, aby powiększyć — okno generowania G-code

Jak wygenerować G-code

  1. Po optymalizacji kliknij przycisk „Generuj G-code”.
  2. Wybierz postprocesor odpowiadający Twojej maszynie (lista poniżej).
  3. Skonfiguruj parametry maszyny — szczegółowa instrukcja parametrów ▼
  4. Kliknij „Generuj” — plik zostanie pobrany automatycznie.
  5. Wgraj plik na sterownik CNC lub do oprogramowania CAM i zweryfikuj w symulatorze przed uruchomieniem maszyny.
▶ Szczegółowa instrukcja — parametry okna G-code
Nazwa pliku

Możesz wpisać własną nazwę pliku wyjściowego lub zostawić pole puste — program nadaje nazwę automatycznie na podstawie daty i wybranego postprocesora.

Opis materiału (komentarze w kodzie)
  • Przekrój — opis przekroju materiału wstawiany jako komentarz w nagłówku pliku (np. 60x40x3, Ø50x2, IPE200). Ułatwia identyfikację programu na sterowniku.
  • Grubość ścianki [mm] — parametr pomocniczy dla rur i profili zamkniętych; trafia do komentarza, nie wpływa na geometrię ruchu.
Ustawienia maszyny
Parametr Opis Dotyczy
Posuw G1 [mm/min] Prędkość ruchu roboczego (cięcia). Domyślnie: 1200 mm/min. Wszystkie CNC
Posuw G0 [mm/min] Prędkość ruchu szybkiego (pozycjonowanie). Domyślnie: 5000 mm/min. Wszystkie CNC
Moc / S-wartość Moc lasera lub wartość S dla plazmy. Domyślnie: 1000. Laser, plazma
Pierce delay [ms] Czas przetopienia materiału przed ruchem cięcia. Domyślnie: 350 ms. Laser, plazma
M-kod: zacisk M-kod sterujący zaciskiem materiału. Domyślnie: M101. Piła 1-D
M-kod: cięcie M-kod uruchamiający cięcie piłą. Domyślnie: M102. Piła 1-D
Numer programu O: Czterocyfrowy numer programu w nagłówku (O0001). Wymagany przez sterowniki Fanuc. Fanuc ISO
Generuj ruch osi Z Włącza ruchy Z między cięciami.
• Z-down [mm] — głębokość zejścia (np. -5)
• Z-safe [mm] — płaszczyzna bezpieczeństwa (np. 50)		 Frezarki, routery
Opcje wyjścia
  • Komentarze w kodzie — czytelne komentarze opisujące każde cięcie. Zalecane — ułatwia kontrolę i serwis programu.
  • Pauza M0 przy zmianie sztangi — wstawia M0 (zatrzymanie z potwierdzeniem operatora) po każdej sztandze. Pozwala na bezpieczną wymianę materiału.
  • Uwzględnij kerf w pozycji X — koryguje pozycje X cięć o szerokość rzazu. Wyłącz, jeśli korekcja rzazu odbywa się po stronie sterownika.
Charakterystyka postprocesorów
Postprocesor Zastosowanie i format
Fanuc ISO / Generic Standardowy ISO G-code. Nagłówek O-number, G90, G21, zakończenie M30. Kompatybilny z większością obrabiarek CNC.
Mach3 / GRBL PC-based sterowniki CNC (hobby, DIY). Pliki zaczynają się i kończą znakiem %.
LinuxCNC / PathPilot Open-source sterownik CNC. Podobny do Fanuc, lecz bez numeru O. Używany w maszynach Tormach.
Hypertherm EDGE Systemy cięcia plazmowego Hypertherm. Zawiera sekwencje zapłonu łuku i pierce delay.
Piła 1-D (zderzak abs.) Piły ze zderzakiem absolutnym. Sekwencja: pozycjonowanie X → zacisk (M-kod) → cięcie (M-kod).
Heidenhain TNC Dialog programowania Heidenhain. Format tekstowy z blokami L i CYCL DEF. Sterowniki TNC 320/530/640.
ESA S-510 / S-630 Centra obróbcze aluminium (profile okienne, drzwiowe). Format ISO z rozszerzeniami ESA.
ESSI (EIA-274-E) Standardowy format cięcia plazmowego i tlenowego. Obsługiwany przez większość stołów plazmowych.
TRUMPF TruLaser Tube NOWOŚĆ v6.0 Laser rurowy TRUMPF z sterownikiem Siemens 840D. Nagłówek Sinumerik, cykle obróbki rur, parametry lasera.
⚠ Ważne: Zawsze symuluj wygenerowany program w oprogramowaniu CAM lub w trybie „suchego przebiegu” sterownika przed uruchomieniem produkcji. Odpowiedzialność za weryfikację zgodności z konfiguracją maszyny spoczywa na operatorze.
 

Jak wygenerować DXF

  1. Kliknij przycisk „Eksport DXF”.
  2. Plik w formacie AutoCAD R12 (AC1009) jest kompatybilny z każdym programem CAD (AutoCAD, DraftSight, LibreCAD). Każde cięcie przedstawione jest jako osobna linia w skali 1:1, jednostki mm.
 

Obsługiwane postprocesory

  • Fanuc ISO / Generic CNC
  • Mach3 / GRBL
  • LinuxCNC / PathPilot
  • Hypertherm EDGE (plazma)
  • Piła 1-D (zderzak absolutny)
  • Heidenhain TNC (dialog ISO)
  • ESA S-510 / S-630 (centra aluminium)
  • ESSI / EIA-274-E (plazma / tlen)
  • TRUMPF TruLaser Tube (Siemens 840D)NOWOŚĆ v6.0

© 2026 X-Cut.pl · Instrukcja obsługi ver. 6.0 · Obliczenia z precyzją do 0,01 mm

Wypróbuj za DARMO
Zobacz cennik