Funkcje Programu X-CuT do Optymalizacji Rozkroju 1D
X-CuT to optymalizator rozkroju 1D — oblicza jak pociąć dostępny surowiec (np. pręty, rury, profile), by zmarnować jak najmniej materiału.
- I.Wprowadzanie materiałów
- II.Parametry optymalizacji i łączenie odcinków NOWOŚĆ v6.1
- III.Odcinki do wycięcia
- IV.Import i export danych
- V.Uruchamianie optymalizacji
- VI.Wyniki optymalizacji
- VII.Kosztorys — wycena materiału i cięcia NOWOŚĆ v6.0
- VIII.Etykiety z kodem QR i etykiety do zlecenia NOWOŚĆ v6.1
- IX.Generowanie G-code i DXF
X-CuT ver. 6.1 · Chrome, Edge, Safari · Windows / macOS / Android
Zanim uruchomisz obliczenia, uzupełnij listę dostępnych surowców. To pręty, rury, belki drewniane lub inne profile, z których program będzie wycinał zamówione odcinki.
↑ Kliknij, aby powiększyć — panel główny programuJak dodać materiał
- Kliknij przycisk „Dodaj materiał” — pojawi się nowy wiersz w tabeli.
- Wpisz Długość (mm) — pełna długość jednej sztuki surowca bazowego.
- Wpisz Stan (szt.) — ile sztuk tego materiału masz do dyspozycji.
- Opcjonalnie podaj Nazwę materiału — ułatwia identyfikację w zleceniu produkcyjnym.
- Jeśli pracujesz z wieloma różnymi surowcami — wypełnij też pole INDEX (patrz ramka poniżej).
- Powtórz kroki 1–5 dla każdego rodzaju materiału.
1 ma być wycięty z materiału, który też ma INDEX = 1. Jeden rodzaj materiału: zostaw INDEX puste — program sam przypisze wszystkie odcinki. Wiele rodzajów materiału: wpisz unikalną wartość (np. 1, 2 lub A, B) w tabeli materiałów i w tabeli odcinków — program połączy je ze sobą.Tryb pobierania materiału
Wybierasz go w Ustawieniach (przycisk nad tabelą materiałów):- Automatyczny — program sam wybiera optymalne długości surowca z listy.
- Wg kolejności na liście — surowiec pobierany jest od pozycji 1 w dół; przydatny, gdy chcesz ustalić priorytet materiałów.
Parametry optymalizacji dopasowujesz do wymagań technologicznych. Znajdziesz je bezpośrednio pod tabelą odcinków.
↑ Kliknij, aby powiększyć — parametry optymalizacji i przyciski akcji| Parametr | Opis |
|---|---|
| Grubość cięcia (mm) | Szerokość materiału usuwanego przez piłę lub laser przy każdym cięciu. Wpisz wartość zgodną ze specyfikacją Twojego urządzenia tnącego. |
| Minimalny odpad (mm) | Najkrótszy dopuszczalny odcinek resztki na końcu surowca. Wartość 0 dopuszcza dowolną resztkę. Wartość >0 eliminuje układy z resztkami krótszymi niż podana wartość. |
| Odpad użytkowy (mm) | Minimalna długość resztki, która kwalifikuje się do ponownego użycia. Resztki dłuższe → odpad użytkowy; krótsze → odpad nieużytkowy. |
| Przytnij krawędź (opcjonalne) | Wartość odcinana z końca każdej sztangi przed właściwym rozkrojem (np. wyrównanie, odrzut czoła). Pamiętaj: wartość obejmuje też grubość cięcia. |
Łączenie odcinków dłuższych niż dostępny materiał NOWOŚĆ v6.1
Jeżeli klient zamówi odcinek dłuższy niż najdłuższa dostępna sztanga, X-CuT może automatycznie podzielić go na kilka fragmentów możliwych do wycięcia, a w wynikach pokazać skład takiego elementu. Dzięki temu można przygotować zlecenia, w których gotowy element powstaje przez połączenie dwóch lub większej liczby odcinków.
| Ustawienie | Znaczenie |
|---|---|
| Zezwalaj na łączenie odcinków dłuższych niż materiał | Włącza automatyczny podział zbyt długich odcinków. Jeśli opcja jest wyłączona, odcinek dłuższy niż dostępny materiał zostanie potraktowany jako niemożliwy do wykonania. |
| Maks. liczba łączeń | Określa, ile miejsc łączenia może mieć jeden zamówiony odcinek. Wartość 1 oznacza maksymalnie 2 fragmenty, wartość 2 maksymalnie 3 fragmenty itd. |
| Min. fragment (%) | Preferowana minimalna długość pojedynczego fragmentu wyrażona jako procent łącznej długości zamówionego odcinka. Program traktuje ją jako preferencję technologiczną i automatycznie dopasuje wartość, jeśli wpisany procent jest matematycznie niemożliwy przy wybranej liczbie łączeń. |
| Naddatek (mm) | Dodatkowa długość technologiczna dodawana do fragmentów przeznaczonych do łączenia. Może być potrzebna np. na obróbkę końcówek, dopasowanie, spawanie lub późniejsze wyrównanie elementu. |
Łączenie brakujących odcinków z odpadów końcowych
W tej samej funkcji X-CuT może również wykorzystać odpady końcowe z rozkrojonych sztang. Jeżeli po podstawowej optymalizacji brakuje części zamówienia, a na końcach użytych materiałów zostają odpowiednio długie odpady, program może potraktować je jako fragmenty odcinka łączonego. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy włączona jest opcja łączenia oraz gdy taki podział spełnia ustawione parametry: Maks. liczba łączeń, Min. fragment (%), Naddatek, Minimalny odpad, grubość cięcia oraz zgodność pola Index.
Jak odczytać odcinki łączone
Odcinki wymagające łączenia są oznaczone symbolem łańcucha 🔗. Symbol ten odpowiada ikonie łączenia widocznej w programie i informuje operatora, że gotowy element nie jest jednym wyciętym kawałkiem, lecz składa się z kilku fragmentów.
a) W specyfikacji odcinków do wycięcia
W specyfikacji przy zamówionym odcinku pojawia się zielona informacja ze składem, np. 🔗 6000 + 5000 mm. Dzięki temu jeszcze przed analizą konfiguracji widać, które pozycje wymagają połączenia.
b) W konfiguracjach odcinków do wycięcia
W konfiguracjach każdy fragment odcinka łączonego jest również oznaczony symbolem 🔗. Fragmenty należące do tego samego zamówionego odcinka mają ten sam kolor oraz opis z numerem części, np. Odcinek 1 (1/2) i Odcinek 1 (2/2).
Jak dodać odcinki
- Kliknij „Dodaj odcinek” — pojawi się nowy wiersz.
- Wpisz Długość (mm) — długość jednego odcinka do wycięcia.
- Wpisz Ilość (szt.) — ile sztuk tego odcinka potrzebujesz.
- Opcjonalnie podaj Nazwę odcinka — pojawi się na etykietach QR i w zleceniu produkcyjnym.
- Jeśli używasz wielu materiałów — wpisz INDEX odpowiadający materiałowi, z którego ma być wycięty ten odcinek.
X-CuT obsługuje import i export danych w trzech formatach. Możesz przenosić zarówno listę materiałów, jak i listę odcinków do wycięcia.
Import danych
- Kliknij przycisk „Importuj” pod odpowiednią tabelą.
- Wybierz format pliku (CSV, XLSX lub JSON).
- Wskaż plik na dysku — dane zostaną wczytane do tabeli.
Export danych
- Kliknij przycisk „Eksportuj” pod tabelą materiałów lub odcinków.
- Wybierz format i pobierz plik.
Gdy masz już uzupełnione obie tabele (materiały i odcinki) oraz skonfigurowane parametry, możesz uruchomić obliczenia jednym kliknięciem.
- Sprawdź, czy wszystkie niezbędne pola są wypełnione (długość i stan materiału > 0; długość i ilość odcinków > 0).
- Kliknij duży przycisk „OBLICZ”.
- Program przeszuka możliwe układy rozkroju i wybierze optymalny — minimalizując odpad materiałowy.
- Po chwili poniżej pojawią się wyniki — przejdź do sekcji VI, aby dowiedzieć się, jak je odczytać.
Po obliczeniu program wyświetla kompletne zlecenie produkcyjne. Składa się ono z kilku części, gotowych do wydruku lub dalszego eksportu.
↑ Kliknij, aby powiększyć — widok wyników optymalizacji| Element wyników | Co zawiera |
|---|---|
| Specyfikacja odcinków | Lista wszystkich wycinanych odcinków z ilościami — gotowa do weryfikacji przed produkcją. |
| Zestawienie materiałowe | Ile sztuk surowca zostanie zużyte, odpad użytkowy i nieużytkowy, skuteczność optymalizacji (%). |
| Konfiguracje odcinków | Wizualizacja rozkroju każdej sztangi z zaznaczonymi miejscami cięć i długościami poszczególnych odcinków. |
Co możesz zrobić z wynikami
- Wydrukuj zlecenie produkcyjne bezpośrednio z przeglądarki.
- Eksportuj do XLSX, CSV lub JSON.
- Wygeneruj plik DXF dla systemów CAD lub program G-Code dla maszyny CNC — szczegóły w sekcji IX.
- Drukuj etykiety QR dla każdego odcinka — szczegóły w sekcji VIII.
↑ Kliknij, aby powiększyć — wizualizacja konfiguracji odcinkówPo wykonaniu optymalizacji program generuje tabelę kosztorysu z podsumowaniem kosztów dla każdego indeksu materiałowego. Wystarczy podać cenę — resztą zajmie się program.
↑ Kliknij, aby powiększyć — okno ustawień programuJak aktywować Kosztorys
- Kliknij przycisk „Ustawienia” nad tabelą materiałów.
- Włącz przełącznik „Kosztorys (wycena materiału)”.
- W tabeli materiałów pojawią się dwie nowe kolumny: Cena (/m) i Cena (/cięcie).
- Zaznacz checkbox przy wybranym materiale i wpisz cenę w odpowiedniej kolumnie.
- Wybierz walutę z listy rozwijanej w prawym górnym rogu sekcji materiałów (PLN, EUR, USD…).
- Kliknij „OBLICZ” — pod zestawieniem materiałowym pojawi się tabela kosztorysu.
| Kolumna | Co wpisać | Co program wyliczy |
|---|---|---|
| Cena (/m) | Koszt materiału za metr bieżący | Wartość zużytego materiału + koszt odpadów nieużytkowych dla każdego indeksu (rodzaju surowca) |
| Cena (/cięcie) | Koszt jednostkowy jednego cięcia (stawka maszyny lub usługi) | Cena × łączna liczba cięć dla danego materiału |
↑ Kliknij, aby powiększyć — zestawienie materiałowe i tabela kosztorysuX-CuT generuje etykiety z kodem QR dla pojedynczych materiałów, odcinków, odpadów użytkowych oraz dla całego zlecenia produkcyjnego. Ułatwiają identyfikację i śledzenie materiałów na hali produkcyjnej lub w magazynie.
Etykietowanie niezależne
Ten tryb służy do szybkiego przygotowania etykiety bez wykonywania optymalizacji. Możesz go użyć np. do oznaczenia materiału magazynowego, pojedynczego odcinka lub odpadu użytkowego. Aby wygenerować etykietę, wystarczy uzupełnić pola Długość oraz Stan; pozostałe pola są opcjonalne.
- Kliknij przycisk „Etykietowanie” w panelu akcji.
- W sekcji Etykietowanie niezależne wpisz długość i stan, a opcjonalnie także nazwę lub indeks.
- Kliknij „Generuj etykietę”, sprawdź podgląd i wydrukuj etykietę.
#index#nazwa#długość), czytelnie wypisany wymiar w mm oraz nazwę lub opis wpisany przez użytkownika. Zeskanowany kod QR etykiety może automatycznie dodać surowiec do listy w programie.Etykiety do zlecenia produkcyjnego NOWOŚĆ v6.1
Po wykonaniu optymalizacji w tym samym oknie Etykietowanie aktywuje się druga sekcja: Etykiety do zlecenia produkcyjnego. Program może wtedy automatycznie przygotować komplet etykiet dla wszystkich konfiguracji rozkroju, w kolejności zgodnej ze zleceniem produkcyjnym.
- Najpierw wykonaj optymalizację zlecenia.
- Kliknij „Etykietowanie”.
- W sekcji Etykiety do zlecenia produkcyjnego zdecyduj, czy drukować także etykiety dla odpadów użytkowych.
- Kliknij „Generuj podgląd etykiet ze zlecenia”.
- Po sprawdzeniu podglądu kliknij „Drukuj”.
Etykiety z przycisków w wynikach
- Po optymalizacji przejdź do sekcji Konfiguracje odcinków.
- W każdej konfiguracji rozkroju znajdziesz przyciski z wymiarem i ilością, np.
600 x9. - Kliknij wybrany przycisk — otworzy się podgląd etykiet do wydruku.
- Wydrukuj etykiety.
X-CuT może wygenerować gotowy program dla maszyny CNC lub plik DXF dla systemu CAD — bezpośrednio po optymalizacji, bez dodatkowego oprogramowania.
↑ Kliknij, aby powiększyć — okno generowania G-codeJak wygenerować G-code
- Po optymalizacji kliknij przycisk „Generuj G-code”.
- Wybierz postprocesor odpowiadający Twojej maszynie (lista poniżej).
- Skonfiguruj parametry maszyny — szczegółowa instrukcja parametrów ▼
- Kliknij „Generuj” — plik zostanie pobrany automatycznie.
- Wgraj plik na sterownik CNC lub do oprogramowania CAM i zweryfikuj w symulatorze przed uruchomieniem maszyny.
▶ Szczegółowa instrukcja — parametry okna G-code
Możesz wpisać własną nazwę pliku wyjściowego lub zostawić pole puste — program nadaje nazwę automatycznie na podstawie daty i wybranego postprocesora.
Opis materiału (komentarze w kodzie)- Przekrój — opis przekroju materiału wstawiany jako komentarz w nagłówku pliku (np.
60x40x3,Ø50x2,IPE200). Ułatwia identyfikację programu na sterowniku. - Grubość ścianki [mm] — parametr pomocniczy dla rur i profili zamkniętych; trafia do komentarza, nie wpływa na geometrię ruchu.
| Parametr | Opis | Dotyczy |
|---|---|---|
| Posuw G1 [mm/min] | Prędkość ruchu roboczego (cięcia). Domyślnie: 1200 mm/min. | Wszystkie CNC |
| Posuw G0 [mm/min] | Prędkość ruchu szybkiego (pozycjonowanie). Domyślnie: 5000 mm/min. | Wszystkie CNC |
| Moc / S-wartość | Moc lasera lub wartość S dla plazmy. Domyślnie: 1000. | Laser, plazma |
| Pierce delay [ms] | Czas przetopienia materiału przed ruchem cięcia. Domyślnie: 350 ms. | Laser, plazma |
| M-kod: zacisk | M-kod sterujący zaciskiem materiału. Domyślnie: M101. | Piła 1-D |
| M-kod: cięcie | M-kod uruchamiający cięcie piłą. Domyślnie: M102. | Piła 1-D |
| Numer programu O: | Czterocyfrowy numer programu w nagłówku (O0001). Wymagany przez sterowniki Fanuc. | Fanuc ISO |
| Generuj ruch osi Z | Włącza ruchy Z między cięciami.
• Z-down [mm] — głębokość zejścia (np. -5)
• Z-safe [mm] — płaszczyzna bezpieczeństwa (np. 50) |
Frezarki, routery |
- Komentarze w kodzie — czytelne komentarze opisujące każde cięcie. Zalecane — ułatwia kontrolę i serwis programu.
- Pauza M0 przy zmianie sztangi — wstawia M0 (zatrzymanie z potwierdzeniem operatora) po każdej sztandze. Pozwala na bezpieczną wymianę materiału.
- Uwzględnij kerf w pozycji X — koryguje pozycje X cięć o szerokość rzazu. Wyłącz, jeśli korekcja rzazu odbywa się po stronie sterownika.
| Postprocesor | Zastosowanie i format |
|---|---|
| Fanuc ISO / Generic | Standardowy ISO G-code. Nagłówek O-number, G90, G21, zakończenie M30. Kompatybilny z większością obrabiarek CNC. |
| Mach3 / GRBL | PC-based sterowniki CNC (hobby, DIY). Pliki zaczynają się i kończą znakiem %. |
| LinuxCNC / PathPilot | Open-source sterownik CNC. Podobny do Fanuc, lecz bez numeru O. Używany w maszynach Tormach. |
| Hypertherm EDGE | Systemy cięcia plazmowego Hypertherm. Zawiera sekwencje zapłonu łuku i pierce delay. |
| Piła 1-D (zderzak abs.) | Piły ze zderzakiem absolutnym. Sekwencja: pozycjonowanie X → zacisk (M-kod) → cięcie (M-kod). |
| Heidenhain TNC | Dialog programowania Heidenhain. Format tekstowy z blokami L i CYCL DEF. Sterowniki TNC 320/530/640. |
| ESA S-510 / S-630 | Centra obróbcze aluminium (profile okienne, drzwiowe). Format ISO z rozszerzeniami ESA. |
| ESSI (EIA-274-E) | Standardowy format cięcia plazmowego i tlenowego. Obsługiwany przez większość stołów plazmowych. |
| TRUMPF TruLaser Tube NOWOŚĆ v6.0 | Laser rurowy TRUMPF z sterownikiem Siemens 840D. Nagłówek Sinumerik, cykle obróbki rur, parametry lasera. |
Jak wygenerować DXF
- Kliknij przycisk „Eksport DXF”.
- Plik w formacie AutoCAD R12 (AC1009) jest kompatybilny z każdym programem CAD (AutoCAD, DraftSight, LibreCAD). Każde cięcie przedstawione jest jako osobna linia w skali 1:1, jednostki mm.
Obsługiwane postprocesory
- Fanuc ISO / Generic CNC
- Mach3 / GRBL
- LinuxCNC / PathPilot
- Hypertherm EDGE (plazma)
- Piła 1-D (zderzak absolutny)
- Heidenhain TNC (dialog ISO)
- ESA S-510 / S-630 (centra aluminium)
- ESSI / EIA-274-E (plazma / tlen)
- TRUMPF TruLaser Tube (Siemens 840D) NOWOŚĆ v6.0
© 2026 X-Cut.pl · Instrukcja obsługi ver. 6.1 · Obliczenia z precyzją do 0,01 mm